sobota, 28 marca 2020 r., imieniny Anieli, Renaty, Kastora

Reklama   |   Kontakt

Aktualności

Krótkie epizody Wielkiej Wojny związane z Kurpiowszczyzną

1 sierpnia 1914 roku Niemcy jako sojusznik Austro-Węgier wypowiadają wojnę Rosji. Pod Szczytno w pobliżu granicy między Prusami Wschodnimi a ówczesną Rosją ściągane są jednostki 37 niemieckiej dywizji piechoty. Żołnierze regimentów piechoty i artylerii tej dywizji w większości pochodzili z polskojęzycznych miejscowości Warmii i Mazur.

3 szwadron 11 regimentu dragonów

10 sierpnia 1914 r.

Reklama Szwadron otrzymuje rozkaz przemarszu do Arys [Orzysz] w celu załadunku. Podróż do Wartenburga [Barczewo] koło Allenstein [Olsztyna] była udana. Po rozładunku z pociągu w Wartenburgu, szwadron przenosi się na lokalne kwatery w Podlassen i Preilowen [Prejłowo]. Eskadron pozostaje na kwaterach do 14 sierpnia, gdzie żołnierze wracają do zdrowia i pełnej kondycji po walkach w pierwszych tygodniach wojny.

15 sierpnia 1915 r.

3 Szwadron dostaje rozkaz marszu do Ortelsburga [Szczytno]. 15 sierpnia dociera do Schützendorf (południowy Pasym), a 18 sierpnia jest już w Ortelsburgu [Szczytno]. W Ortelsburgu szwadron jest już pod bezpośrednimi rozkazami 37 dywizji piechoty.

19 sierpnia 1915 r.

Z Ortelsburga wyruszają patrole zwiadowcze. Leutnant Grieffenhagen z dwunastoma dragonami rusza do Willenbergu [Wielbark] i na Chorzele, Leutnant Hüttenbach z piętnastoma dragonami do wsi Fürstenwalde [Księży Lasek] i na Myszyniec. Reszta szwadronu rusza o 7.00 rano z Ortelsburga do Fürstenwalde. Z tej wsi mają ubezpieczać przegrupowanie oddziałów 37 dywizji wokół Ortelsburga [Szczytno]. Patrol Hüttenbacha donosi, że w Myszyńcu nie ma wrogich wojsk, szwadron jednak pozostaje na nocnym postoju w Księżym Lasku w pełnej gotowości bojowej.

20 sierpnia 1915 r.

Reklama O godzinie 3.00 rano zostaje wysyłany kolejny patrol do Myszyńca, Leutnant Wesche wyrusza z piętnastoma dragonami. Patrol wjeżdża do sprawdzonej dzień wcześniej wsi i zostaje zaskoczony przez Rosjan, których poprzedniego dnia tam nie było. Podczas ostrzału ze strony wroga z koni spada Leutnant Wesche i jeszcze kilku dragonów. Reszta patrolu ucieka. Ranny w głowę Leutnant Wesche zostaje podniesiony przez mieszkańców Myszyńca i ukryty w jednej z chat (po kilkunastu dniach, okrężną drogą wrócił do swojego szwadronu).

Reszta patrolu pod kierunkiem sierżanta Waltera zbiera się na północ od Myszyńca i ponownie próbuje wrócić do wsi, aby zebrać poległych towarzyszy. Nagłe pojawienie się dwóch szwadronów Rosjan zmusza ich jednak do odwrotu. Patrol stracił czterech zabitych dragonów. Padli Bednarczyk, Bieber, Bach, Jednaniski i Jopp (oraz jak wtedy sądzono Leutnant Wesche). Stracono też siedem koni. Dragoni ci spoczęli na cmentarzu w Myszyńcu, gdzie ich groby przetrwały do XXI w., kiedy z naruszeniem prawa o grobach wojennych zostały zniszczone.

Reklama Około południa 20 sierpnia w lasach na południe od wsi Pełty patrole meldują o obecności licznych oddziałów piechoty i jazdy wroga. Ponieważ Rosjanie nadchodzą powoli, 3 szwadron i plutony rowerowe pozostają w Fürstenwalde (Księży Lasek) do około 6.00 rano następnego dnia, a następnie wycofują się do Lipowitz (Lipowiec). Wieczorem z Lipowitz żołnierze obserwują wioski płonące wzdłuż całej granicy.

W tych dniach w podbrzusze Prus Wschodnich wkraczała 2 armia gen. Aleksandra Samsonowa. Nie brakowało w niej wcielonych chłopaków z Kurpi, Ziemi Łomżyńskiej i Ostrowia Mazowieckiego. Rozpoczynała się tzw. bitwa pod Tannenbergiem. Pochód armii rosyjskiej i walki z nią spowodowały ogromne zniszczenia na Mazurach, ale to już inna historia.

Epizod 2

Reklama W lipcu 1915 r. ruszyła letnia ofensywa, która z rejonów Przasnysza, Jednorożca, Brodowych Łąk, Wachu i Lipnik przelała się w kierunku Narwi, a parę tygodni później wypchnęła wojska rosyjskie na teren obecnej Litwy i Białorusi. By wzmocnić armie niemieckie podczas ofensywy, z frontu zachodniego ściągnięto kilka dywizji. Jednej z nich był podporządkowany 84 regiment piechoty.

Listy wojenne Leutnanta Nikolausa Andresena (fragment)

W lipcu 1915 roku, kiedy jego 84 regiment piechoty przechodził przez Kurpie, był sierżantem w tej jednostce.

 

Myszyniec to miasto, w którym stoi tylko wielki kościół. W upalny dzień, pełny kurzu, maszerujemy na Kadzidło przez Wydmusy, Zalesie, Wach, Siarczą Łąkę. Podążamy piaszczystą ścieżką, która jest bezpodstawnie na mapach oznaczona jako szosa. Prawie wszystkie mijane wsie są spalone, tylko to co było wybudowane z kamienia miało szansę się uchować. Najczęściej są to kominy i kościoły. Te drugie, oddalone od siebie o 20-30 km, wyróżniają się niczym pałace wśród nędznych chat. Tylko księża mają czasem murowane domy.

W Kadzidle jesteśmy w niedzielę 25 lipca 1915 roku. W Kadzidle jesteśmy w niedzielę 25 lipca 1915 roku. Ten dzień tygodnia wyróżnia się bardzo, niczym na malowniczym obrazie. Polskie kobiety ubrane są w czerwone płaszcze, czarne lub brązowe kurtki i jaskrawo kolorowe suknie, w chusty zwykle białe. Wszystko bardzo czyste z wyjątkiem bosych, brudnych stóp. Dzieci towarzyszą kobietom. Tylko mężczyźni i nastoletni chłopcy noszą długie buty.

26 lipca wymarsz z Kadzidła przez Dylewo, Łodziska, Szwendrowy Most do lasu na północ od wsi Łazy. Mamy tu lepsze obozowisko niż w Kadzidle, gdzie rano mieliśmy pobudkę w kałużach wody. Rekwirujemy polskie konie, po dwa za każdą kompanię, teraz będzie łatwiej poruszać się po tych piaszczystych "szosach". Ach te wycie Polaków i Polek, gdy zabieramy im ostatnia sztukę bydła, ale nie ma litości. Jak Rosjanie zaatakowali Prusy Wschodnie...

 

Zdjęcie: Wieś Zalas (gmina Łyse), maj 1915, niedzielna msza. Ludność Kurpiowska w ludowych (odświętnych) strojach modli się pod kościołem we wsi Zalas. Na msze uczęszczali także katoliccy żołnierze służący w armii niemieckiej, Niemcy jak i rekruci innych narodowości, w tym Polacy.

Zdjęcie wykonał: Unteroffizier Zimmer z 75 rezerwowej dywizji piechoty.

O autorze

Jacek Czaplicki, wędrowiec rowerowy badający zapomniane miejsca oraz historie Kurpiowszczyzny i okolic, autor facebookowego profilu "Rowerem wokół Ostrołęki", na którym znajduje się wiele lokalnych ciekawostek historycznych z zapomnianymi cmentarzami włącznie.

Więcej felietonów w dziale "Krzywym okiem".

Od redakcji

Aby przybliżyć czytelnikom "Mojej Ostrołęki" wydarzenia z tamtego okresu należało zapoznać się z napisanymi w j. niemieckim zapiskami. Już samo czytanie części z nich sprawia wiele trudności.

Wyświetleń: 8315 komentarze: 22
08.02.2020, 10:00r. Drukuj




Powrót


oka @ 11:29, 08.02.2020

IP: 176.109...30

....... kościoły. Te drugie, oddalone od siebie o 20-30 km, wyróżniają się niczym pałace wśród nędznych chat. Tylko księża mają czasem murowane domy. Tak było a teraz czas na zmiany. Wystarczy im pałaców. Ludzie i co wy na to.

shaza @ 11:49, 08.02.2020

IP: 2001:67c...d89

Szampan wylewa się, toast mogę wznieść
A ten gość mówi coś - o co mu chodzi?
Ktoś tu disuje mnie, niech gada co chce
A ten gość mówi coś - spoko nie szkodzi

otto @ 11:55, 08.02.2020

IP: 31.41...209

A my na to że jesteś idiotą i popaprańcem...tyle w temacie mośku czerwony

oka do otto @ 12:03, 08.02.2020

IP: 176.109...30

Człowieku ojca swego możesz nazywać czerwonym. Widzisz i nie grzmisz.

Anka Grafomanka z d. Kaszanka @ 13:04, 08.02.2020

IP: 159.205...53

Do oka @ 11:29,

Dzień dobry!


Cyt. "Ludzie i co wy na to".

A my, ludzie, na to - jak na lato... Tra la la ... Tra la la...

Pozdrawiam...

ketuks @ 13:32, 08.02.2020

IP: 37.47...195

taka to była wojna że np. na zachodzie robili sobie przerwy w strzelaniu do siebie, wychodzili z okopów i urządzali mecze piłkarskie między sobą laughing a przy użyciu gazu bojowego nie wzięli pod uwagę kierunku wiatru laughing

@ @ 14:35, 08.02.2020

IP: 5.173...75

1 sierpień 1914 r a nie 1915 r jest wypowiedzeniem wojny niemiec przeciwko rosji smile wink wassat tongue laughing sad angry crying

Sumienie Lipniki @ 22:43, 08.02.2020

IP: 2a01:110f...8306

Panie Jacku.Przy dacie 15 19 20 powinno być 1914.Wygląda to tak jakby ofensywa z pod Lipnik, Przasnysza, Brodowych Łąk i Wachu nastąpiła przed przybybiciem tu Niemców.

do otto @ 23:07, 08.02.2020

IP: 2a01:110f...b6aa

uuuu, obrońca pedofilów się znalazł, to za czerwonego mośka fraje rze

nieradiomaryjny jest o wysługę lat tańszy @ 05:44, 09.02.2020

IP: 188.146...71

oka, co masz do spraw chrześcijan? Kim jesteś, żeby się wtrącać?

Wędrowiec pieszowy @ 09:11, 09.02.2020

IP: 188.146...69

Z chęcią bym się wybrał do tego Ostrowia Mazowieckiego tylko, że na mapach nie mogę go znaleźć wassat

Alter Ego @ 10:09, 09.02.2020

IP: 176.109...100

Ostrów czy Ostrowia, kwestia transkrypcji i czasów. Nie ma sensu apelować do rozsądku i wskazywać argumenty ludziom którzy mają zaczadzone łby. Oni nie dyskutują, oni wyznają. Jeżeli lubią być wykorzystywani to okey kwestia tylko tego by nie wyciągali łap po publiczne na swoje partykularne cele jak ostatnio. Urna wyborcza to miejsce gdzie zdecydujemy czy na to pozwolimy czy nie.

oka @ 10:28, 09.02.2020

IP: 176.109...39

Oto wielka tajemnica wiary - złoto, euro i dolary.

oka @ 10:30, 09.02.2020

IP: 176.109...39

A tak zobaczcie sobie stronę - dług wdzięczności. To jest tylko na jednego a inni też dostają.

Pipi @ 11:28, 09.02.2020

IP: 176.109...208

Towarzyszu oka,niegdyś daliście się skundlić złodziejskim komuchom za skrawek ziemi z reformy rolnej i do dziś tyracie dla nich za miskę zupy.
Kościół nikogo nie zmusza do dawania,natomiast żydokomuna tak ustawia prawo,
że do dziś wyciąga łapy po nie swoje.

do pipi @ 11:57, 09.02.2020

IP: 2a01:110f...70a9

nie pieprz bzdur pisowski funkcjonariuszu i trollu, komuna na naszych oczach powstaje do spółki z klerem, tylko pod inną nazwą z ciemny lud to kupuje

oka do pipi @ 12:53, 09.02.2020

IP: 176.109...39

Trochę się mylisz. Ja nie jestem pokoleniem PRL. Moim dziadkom właśnie komuna zabierała ziemie a nie dawała. Kościół nikogo nie zmusza. Byś się zdziwił. Czarni już wiedzą że nst pokolenie kopnie ich w ..... Dlatego każda kuria jest zobowiązana inwestować. Poczytaj sobie trochę o inwestycjach kościoła na przekazanych, uwłaszczonych ziemiach.

do wyżej @ 14:52, 09.02.2020

IP: 176.109...208

jak byłbyś z pokolenia tzw.kułaków,inaczej byś cmokał na''dobrobyt''stworzony przez komunistów a już na pewno inaczej na Kościół.

do AlterEgo @ 15:17, 09.02.2020

IP: 83.31...168

Zapytaj się mieszkańca tego miasta czy jest z Ostrowi Mazowieckiej, czy też z innego tworu, który tu uskuteczniacie.

nieradiomaryjny jest o wysługę lat tańszy @ 15:27, 09.02.2020

IP: 188.146...44

oka, dobrze, że chrześcijanie nie są biedni. Nikt nie zmusza do bycia chrześcijaninem. Jest wiele innych wyznań oraz ateizm. Po co ujadać na krzyż? Jaki masz tym cel?

WIESŁAW @ 18:18, 09.02.2020

IP: 77.114...83

A może byście zastanowili się nad tragedią tych ludzi ? Spalonych chat ,braci wcielanych do dwóch wrogich sobie armii ? Do głupoty polityków którzy do takich tragedii doprowadzali i doprowadzają ?

oka do wiesław @ 18:51, 09.02.2020

IP: 176.109...39

To również daje do myślenia.

Reklama

Toyota
LUSAR
Carpexim
Bowling
Foton

Ogłoszenia

Portal gov.pl

Forum

Reklama

Ynet.pl
Hydraulika
Sklep Enter